Jak przygotować się do sprawy spadkowej?

Jak przygotować się do sprawy spadkowej?

prawo cywilne

Nie musimy bardzo wnikliwie badać całej czwartej księgi Kodeksu cywilnego z 1964 roku, by skutecznie przygotować się do sprawy spadkowej. Wystarczy skoncentrować się na sprawach, istotnych w naszym konkretnym przypadku.

Kiedy nabywa się spadek?

W świetle przepisów stajemy się spadkobiercą w chwili otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Zasadniczo więc postępowanie spadkowe ani potwierdzony notarialnie akt poświadczenia dziedziczenia nie są potrzebne. W praktyce jednak warto formalnie potwierdzić nabycie spadku, na którym faktycznie nam zależy, bo to wiele ułatwia. Np. pomoże, jeśli w składzie spadku jest nieruchomość, którą będziemy chcieli szybko sprzedać. Jednak nie zawsze bycie spadkobiercą będzie w naszym interesie. I o tym właśnie należy pamiętać przed włożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Spadek to nie zawsze samo dobro

Spadek kojarzy się z majątkiem, jednak kodeks jasno mówi, że spadek to prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Co za tym idzie może się zdarzyć, że w spadku otrzymamy znaczny dług. Niezależnie od tego czy nabycie spadku nastąpiło na drodze ustawowej czy testamentowej w ciągu sześciu miesięcy od tego zdarzenia, trzeba podjąć decyzję co z tym spadkiem robimy. Możliwości są trzy:

  • przyjęcie wprost – przyjmujemy majątek z aktywami i długami, niezależnie od ich wysokości
  • przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – przyjmujemy spadek, ale długi spłacamy wyłącznie do wysokości aktywów
  • odrzucenie – wyzbywamy się praw do spadku

Podjętą decyzję w postaci oświadczenia składa się u notariusza lub przed sądem. Przy czym pierwsza opcja mimo iż droższa będzie znacznie szybsza i pozwoli rozwiać nasze ewentualne wątpliwości.

Jak ustalić czy opłaca się przyjmować spadek?

Jeśli w ciągu pół roku od otwarcia spadku nie złożymy oświadczenia o jego przyjęciu lub nieprzyjęciu z automatu odbywa się przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. To, w świetle przepisów z 2015 roku najlepsza opcja, jeśli nie wiemy i nie mamy w jaki sposób konkretnie ustalić czy majątek osoby zmarłej pokrywa jej długi. Jeśli spadek odrzucimy, nie dostajemy nic, ale w ramach dziedziczenia ustawowego, spadek może przejść na nasze dzieci. Jeśli są pełnoletnie same mogą spadek odrzucić, jeśli nie, rodzice muszą to zrobić za nie. Ustalenie opłacalności przyjęcia spadku może być trudne, bo gromadzone w bankach informacje są niejawne, zaś informacje nt. kredytu osoby zmarłej nie zostaną nam udzielone, jeśli nie jesteśmy spadkobiercami. Takich informacji instytucje bankowe udzielają na żądanie sądu w związku z prowadzonym postępowaniem spadkowym.

Co zrobić, jeśli przyjmiemy majątek z za dużymi długami?

Zdarza się, że przyjęcie majątku z długami jest opłacalne. Dzieje się tak np. wówczas, kiedy długi zmarłego będziemy w stanie spłacić z części kwoty pochodzącej ze sprzedaży domu – to oczywiste. Ale może się okazać, że my przyjmiemy spadek w całości, a po pół roku wyjdą na jaw informacje o ukrytych długach zmarłego. Co wtedy? W drodze wyjątku mamy szanse na naprawienie swojego błędu. Odrzucenie spadku określonym w prawie terminie może odbyć się, jeśli oświadczenie o przyjęciu spadku miało miejsce pod wpływem błędu lub groźby. Przy czym oczywiście sąd nie uzna za błąd tego, że wuj, który przepisał nam majątek żył wystawnie i nie mieliśmy podstaw uważać, że poza widocznym majątkiem posiada przewyższające ten majątek zobowiązania. Przesłanką, którą sąd uwzględni będzie np. zgłoszenie się do nas jako spadkobierców z wierzytelnościami po upływie sześciu miesięcy. Naturalnie sąd musi mieć pewność, że o zobowiązaniach nie wiedzieliśmy.

Postępowanie spadkowe – notariusz czy sąd?

Postępowanie spadkowe może odbyć się za pośrednictwem notariusza oraz w sądzie. Różnice są takie, że u notariusza można załatwić wszystko drożej i szybciej, ale muszą się do niego zgłosić wszyscy spadkobiercy. Sprawa przed sądem potrwa dłużej, ale nie trzeba będzie sprowadzać zza granicy krewnych, którzy mają udział w spadku.

Etapy postępowania spadkowego

Pierwszym krokiem jest złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i wniesienie opłaty sądowej (50 zł) w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania spadkodawcy. Wniosek musie zawierać takie informacje jak dane wnioskodawcy i zmarłego (z datą śmierci i miejscem zamieszkania), akt zgonu, oświadczenie i przyjęciu lub nieprzyjęciu przez spadkobierców spadku, akt urodzenia spadkobierców i ewentualnie akt ślubu, jeśli spadkobierczyniami są kobiety. Sąd sprawdza czy we wniosku nie ma błędów, a następnie wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Postanowienie nie jest prawomocne, więc jeśli okaże się, że sąd nie wziął czyichś praw pod uwagę, ten ktoś w ciągu trzech tygodni może wnieść apelację.

Kiedy już mamy sądowe potwierdzenie tego, że spadek został nabyty przez spadkobierców pozostaje się nim podzielić. Problem w tym, że w dziedziczeniu ustawowym nabywamy procentowy udział w całości. Nie ma tu opcji jak w przypadku testamentu, że żona dostaje dom, a syn samochód. Dlatego trzeba przeprowadzić dział spadku. Najrozsądniej jest uczynić to polubownie i wówczas wystarczy spisać umowę. Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość dział musi mieć formę aktu notarialnego. Może się jednak okazać, że i ciotka Hania, i wuj Michał chcieliby odziedziczyć biblioteczkę po zmarłym, wówczas konieczny jest sądowy dział spadku. We wniosku o dział znów mamy obowiązek zawrzeć dane spadkobierców, składniki spadku, postanowienie o nabyciu spadku i w zależności od sytuacji np. odpis z księgi wieczystej, jeśli spadkiem jest nieruchomość. Opłata za wniosek to 500 zł plus 300 zł jeśli zawiera on zgodny projekt działu składu. Podstawą do podziału majątku między spadkobierców jest inwentarz. Sąd może podzielić spadek na elementy i podzielić je w sposób fizyczny lub podzielić sumę ze sprzedaży rzeczy między spadkobierców.

W postępowaniu spadkowym warto zwracać uwagę na szczegóły i przygotować się na chociażby delikatną elastyczność wobec innych spadkobierców – to znacznie przyspiesza cały proces.

Jeżeli potrzebujesz pomocy adwokata na terenie Łodzi – zapraszam do kontaktu.


Natepmy artykuł :

Comments are closed.